Diyabet (Şeker Hastalığı) Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Diyabet hastalığı, doktorlar tarafından sıklıkla “şeker hastalığı” olarak adlandırılır. İnsanda insülin üretimi yetersiz olduğu için veya vücudun hücreleri insüline düzgün tepki vermediği için kişinin yüksek kan glikozuna (kan şekeri) sahip olduğu bir metabolik hastalık grubu olarak tanımlanır veya her ikisi de geçerlidir. Yüksek kan şekeri olan hastalar tipik olarak poliürü (sık idrara çıkma), aşırı susuzluk (polidipsi) ve iştah artışı (polifaji) yaşarlar.

Diyabet Hakkında Hızlı Bilgiler:

Diyabet ile ilgili bazı önemli noktalar aşağıda kısaca belirtilmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makale devamında yer almaktadır.

  • Diyabet, yüksek kan şekeri düzeylerine neden olan uzun süreli bir hastalıktır.
  • 2013’te dünyadaki 382 milyondan fazla kişinin diyabeti olduğu tahmin edildi (Williams’ın endokrinoloji ders kitabı).
  • Tip 1 Diyabet hastalığında vücut insülin üretmez. Bütün diyabet vakalarının yaklaşık %10’u tip 1’dir.
  • Tip 2 Diyabet hastalığında vücut uygun işlev için yeterli insülin üretmez. Dünya çapındaki tüm diyabet vakalarının yaklaşık %90’ı bu türdür.
  • Gestasyonel Diyabet, gebelik sırasında kadınları etkiler.
  • En sık görülen diyabet belirtileri sık idrara çıkma, aşırı susuzluk ve açlık hissi, kilo alımı, anormal kilo kaybı, iyileşmeyen yorgunluk, kesikler ve çürükler, erkek cinsel işlev bozukluğu, uyuşma ve el ve ayaklarda karıncalanma sayılabilir.
  • Tip 1 diyabete sahipseniz ve sağlıklı beslenme planınızı uygularsanız, yeterli egzersiz yapar ve insülin alırsanız, normal bir yaşam sürebilirsiniz.
  • Tip 2 diyabet hastalarının sağlıklı beslenmeleri, fiziksel olarak aktif olmaları ve kan şekerini test etmeleri gerekir. Kan glikoz seviyelerini kontrol etmek için ayrıca oral ilaçlar ve/veya insülin almaları gerekebilir.
  • Bir diyabet hastası için kardiyovasküler hastalık riski çok yüksek olduğundan, kan basıncının ve kolesterol düzeylerinin düzenli olarak izlenmesi çok önemlidir.
  • Sigaranın kardiyovasküler sağlık üzerinde ciddi etkileri olabileceği için, diyabet hastaları sigara içmeyi bırakmalıdır.
  • Hipoglisemi, yani düşük kan şekeri hasta üzerinde kötü sonuçlar doğurabilir. Hiperglisemi, yani kan şekeri çok yüksek olduğunda ise hasta üzerinde de kötü sonuçlar doğurabilir.

Şeker Hastalığı Çeşitleri

Üç tip diyabet hastalığı vardır:

1) Tip 1 Diyabet

Vücut insülin üretmez. Bazı insanlarda insüline bağımlı diyabet, juvenil diyabet veya erken başlangıçlı diyabet olarak bu tür tanımlanabilir. Genelde 40 yaşından önce, çoğunlukla erken yetişkinlikte veya gençlerde tip 1 diyabet ortaya çıkar.

Tip 1 diyabet, tip 2 diyabet kadar yaygın değildir. Bütün diyabet vakalarının yaklaşık %10’u tip 1’dir.

Tip 1 diyabetli hastalar ömür boyu insülin iğnesi yaptırmaları gerekir. Ayrıca düzenli kan testleri gerçekleştirilir ve özel bir diyet takiben uygun kan-glikoz düzeyleri sağlanır.

Ayrıca Bakınız: Tip 1 Şeker Hastalığı Hakkında Bilgiler

2) Tip 2 Diyabet

Vücut, doğru işlev için yeterli insülin üretmez veya vücuttaki hücreler insüline tepki vermez (insülin direnci). Dünya çapındaki tüm diyabet vakalarının yaklaşık %90’ı tip 2’dir.

Bazı insanlar tip 2 diyabet semptomlarını kilo vererek, sağlıklı bir diyet yaparak, bol egzersiz yaparak ve kan şekeri seviyelerini izleyerek kontrol edebilirler. Bununla birlikte, tip 2 diyabet tipik olarak ilerleyici bir hastalıktır. Kademeli olarak kötüleşir ve hasta muhtemelen tablet formunda insülin almak zorunda kalacaktır.

Kilolu ve obez insanlar, sağlıklı bir vücut ağırlığı olanlara kıyasla, tip 2 diyabete yakalanma riski taşırlar. Birçok iç organı yağlanan insanlar, aynı zamanda merkezi obezite, göbek yağı veya abdominal obezite olarak da bilinirler. Fazla kilolu veya obez olmak, vücudun kalp-damar ve metabolik sistemlerini istikrarsızlaştıracak, kimyasal maddeleri serbest bırakmasına neden olur.

Ayrıca Bakınız: Tip 2 Şeker Hastalığı Hakkında Bilgiler

Fazla kilolu olan, fiziksel olarak aktif olmayan ve yanlış gıdaları yiyen herkeste tip 2 şeker hastalığı ortaya çıkma riskine katkıda bulunulur. Bilim adamları, şekerli alkolsüz içeceklerin şeker hastalığı riski üzerindeki etkisinin yalnızca vücut ağırlığı üzerindeki etkiden ziyade doğrudan olabileceğini düşünüyorlar.

Yaşlandıkça tip 2 diyabete yakalanma riski de artar. Uzmanlar kesin nedenlerden emin değiller. Ancak, yaşlandıkça ağırlık artmasıyla ve daha az fiziksel olarak aktif olma eğiliminde olduğunuzda risk artar. Yakın akrabada tip 2 diyabet olması riski artırır.

Testosteron düzeyleri düşük olan erkeklerde tip 2 diyabet gelişme riski daha yüksek bulunmuştur. Edinburgh Üniversitesi’nden araştırmacılar, düşük testosteron seviyelerinin insülin direnci ile bağlantılı olduğunu söylüyor.

Ayrıca Bakınız: İnsülin Direnci Nedir?

3) Gestasyonel Diyabet

Gebelik diyabeti” olarak da bilinir. Bu tip şeker hastalığı hamilelik süresince kadınları etkiler. Bazı kadınların kanında çok yüksek glikoz seviyeleri vardır ve bedenleri tüm glikozu kendi hücrelerine taşımak için yeterli insülin üretememekte ve kademeli olarak yükselen glikoz seviyelerine neden olmaktadır.

Gestasyonel diyabet tanısı gebelik sırasında yapılır.

Gebelik diyabetli hastaların çoğunluğu diyabetlerini egzersiz ve diyetle kontrol edebilirler. Bunların %10 ila %20’si kan şekeri kontrol ilaçları almak zorunda kalırlar. Teşhisi konmamış veya kontrolsüz gestasyonel diyabet, doğum sırasında komplikasyon riskini artırabilir. Bebek olması gerekenden daha büyük olabilir.

Diyabet Belirtileri Nelerdir?

Sadece çok hafif semptomlarla veya hiç semptom geliştirmeden şeker hastalığı belirtileri gelişmesi mümkündür. Bu gibi durumlarda diyabet hastalığından habersiz bazı insanlarda tesadüfen tanı konulabilir. Bu, tip 2 diyabetlilerin yaklaşık yarısında görülür.

Genellikle tip 2 diyabete yol açan prediyabet (gizli şeker) olarak bilinen bir hastalık da belirti oluşturmaz. Tip 2 diyabet ve semptomları yavaş gelişir.

Tip 1 diyabet fark edilmeyebilir, ancak bu daha az olasıdır. Aşağıda listelenen belirtilerden bazıları aniden ortaya çıkabilir ve mide bulantısı, kusma veya karın ağrısı eşlik edebilir.

Herhangi bir diyabet şüphesi varsa veya aşağıdaki belirtilerden herhangi biri varsa ve teşhis ve yönetim ciddi komplikasyonlar olasılığını düşündürürse, bir doktor randevusu alınması önemlidir.

En sık görülen semptomlar hiperglisemi (yüksek kan şekeri seviyeleri), özellikle diyabetin klasik belirtileri ile ilgilidir. Bunlar sık idrara çıkma ve susamadır. Dehidrasyon (vücudun susuz kalması) ve yeme problemleriyle ilgili yorulma da yüksek kan şekerleriyle ilişkilendirilebilir.

Uluslararası Diyabet Vakfı, bir kişinin diyabet açısından olabildiğince hızlı kontrol altına alınmasına neden olan aşağıdaki dört semptomu vurguluyor:

Şeker hastalığının en yaygın semptomları ve bulguları şunlardır:

  1. Sık İdrara Çıkma

Günün büyük bölümünü tuvalete giderek harcayan kişilerde kanda çok fazla glikoz olması nedeniyle, sık idrara çıkma görülebilir. İnsülininiz etkisizse veya hiç bulunmuyorsa, böbrekleriniz glikozu kana bulaştıramaz. Böbrekler, glikozu sulandırmak için kandaki suyu alır ve bu da mesaneyi doldurur.

  1. Susuzluk

Her zamankinden daha fazla idrar yapıyorsanız, kaybettiğiniz sıvıyı değiştirmeniz gerekecektir. Her zamankinden daha fazla su içme ihtiyacı duyulur. Son zamanlarda normalden daha fazla su içme gereksinimi duyuyorsanız, bu diyabet belirtisi olabilir.

  1. İştah Artması

Kandaki insülin düzgün çalışmadığı ya da hiç olmadığı ve hücrelerin enerjisi olmadığı için, vücudunuz daha fazla enerji bulmaya çalışarak tepki verebilir ve sık sık açlık hissi olur.

  1. Kilo Almak

Bu, yukarıdaki belirti (yoğun açlık) sonucunda olabilir.

  1. Beklenmeyen Kilo Kaybı

Bu, diyabet Tip 1’li insanlar arasında daha sık görülür. Vücut insülin yapmadığından, başka bir enerji kaynağı arar (hücreler glikoz almıyor). Kas dokusu ve yağ enerji için parçalanacaktır. Tip 1 daha ani bir başlangıç ve Tip 2 çok daha kademeli olduğu için, Tip 1 ile kilo kaybı daha belirgindir.

  1. Artan Yorgunluk

İnsülin düzgün çalışmıyorsa veya hiç bulunmuyorsa, glikoz hücrelerinize girmiyor ve enerji sağlamıyor demektir. Bu sizi yorgun ve huzursuz hissettirir.

  1. Sinirlilik

Sinirli olma, enerji yetersizliğinden olabilir.

  1. Bulanık Görme

Bunun nedeni, dokuların göz merceklerinden çekilmesidir. Bu, gözlerinizin odaklanma yeteneğini etkiler. Uygun tedavi ile bu tedavi edilebilir. Körlük veya uzamış görme problemlerinin görülebileceği ciddi vakalar vardır.

  1. Kesikler ve Morlukların Düzgün veya Çabuk İyileşmemesi

Kesikler ve morlukların iyileşmesi normalden çok daha uzun sürüyorsa, vücudunuzda daha fazla şeker olduğunda (glikoz), iyileşme kabiliyeti zayıf düşebilir.

  1. Mantar Enfeksiyonları

Vücudunuzda daha fazla şeker olduğunda, enfeksiyonlardan kurtulma yeteneği etkilenir. Diyabetli kadınların mesane ve vajinal enfeksiyonlardan kurtulması özellikle zor olur.

  1. Kaşıntı

Cildinizde kaşıntı hissi bazen diyabet semptomudur.

  1. Dişetleri Kızarması veya Şişmesi

Diş etlerin iltihaplanması, kırmızılık veya şişme söz konusu ise; bunlar diyabet belirtisi olabilir. Diş eti çekilmeleri de olabilir.

  1. Sık Dişeti Hastalıkları ve Enfeksiyon

Önceki dişeti semptomlarının yanı sıra, daha sık dişeti hastalıkları veya diş eti enfeksiyonları yaşanabilir.

  1. Erkeklerde Cinsel İşlev Bozukluğu

Eğer 50 yaş üzerindeyseniz ve sürekli veya sıklıkla cinsel işlev bozukluğu (erektil disfonksiyon) yaşarsanız, bu bir diyabet semptomu olabilir.

Ayrıca Bakınız: Erektil Disfonksiyon ve Ereksiyon Sorunu

  1. Uyuşukluk veya Karıncalanma

Özellikle ayaklar ve ellerde uyuşma ve karıncalanma görülür. Vücutta çok fazla şeker varsa; bu sinirleri besleyen küçük kan damarları gibi sinirler hasar görebilir. Ellerde ve ayaklarda karıncalanma veya uyuşukluk olabilir.

Gizli Şeker (Pre Diyabet) Nedir?

Tip 2 diyabetli hastaların büyük çoğunluğunda prediyabet vardı. Kan şekeri seviyeleri normalden yüksek, ancak bir diyabet teşhisi kadar yüksek değildir. Vücuttaki hücreler insüline direniyor hale gelir.

Araştırmalar, prediyabetik aşamada bile dolaşım sistemine ve kalbe bazı hasar oluşmuş olabileceğini göstermiştir.

Diyabet bir metabolizma bozukluğudur.

Diyabet neden olur?” Diyabet (diabetes mellitus) bir metabolizma bozukluğu olarak sınıflandırılır. Metabolizma, vücudumuzun sindirilmiş gıdaları enerji ve büyüme için kullanması anlamına gelir. Yediğimiz şeyin çoğu glikoz olarak ayrılır. Glikoz; kan şekerinin bir şeklidir, vücudumuz için ana yakıt kaynağıdır.

Gıdalarımız sindirildiğinde, glikoz kan dolaşımına doğru ilerlemektedir. Hücrelerimiz enerji ve büyüme için glikoz kullanır. Bununla birlikte, glikoz insülin bulunmadan hücrelerimize giremez. İnsülin, hücrelerimizin glikozu almasını sağlar.

İnsülin, pankreas tarafından üretilen bir hormondur. Yemek yedikten sonra pankreas, yeterli miktarda insülini serbest bırakır. Şeker hastası olan bir kişide kandaki glikoz miktarının çok yüksek olduğu bir durum vardır (hiperglisemi). Bunun nedeni, vücudun yeterli insülin üretmediği, insülin üretmediği veya pankreasta ürettiği insüline düzgün tepki vermeyen hücrelere sahip olmasıdır. Bu, kanda çok fazla glikoz oluşmasına neden olur. Bu fazla kan şekeri sonunda idrarla vücudun dışına çıkar.

Doktorlar bir hastanın normal bir metabolizmaya, gizli diyabet veya diyabeti olup olmadığını üç farklı yoldan biriyle belirleyebilir. Olası üç test şöyledir:

A1C Testi:

  • En az %6.5 diyabet demektir.
  • %5,7 ile %5,99 arasında prediyabet anlamına gelir.
  • %5,7’den daha azı normaldir.

FPG (Açlık Plazma Glukozu) Testi:

  • En az 126 mg/dl diyabet anlamına gelir.
  • 100 mg/dl ile 125,99 mg/dl arasında prediyabet anlamına gelir.
  • 100 mg/dl’den az normal anlamına gelir.

OGTT (Oral Glikoz Tolerans Testi):

  • En az 200 mg/dl diyabet demektir.
  • 140-199.9 mg/dl arasında prediyabettir.
  • 140 mg/dl’den az normal anlamına gelir.

Diyabet Teşhisi

Diyabet hastalığı sıklıkla fazla glikoz olup olmadığını bulan bir idrar tetkiki ile saptanabilir. Bu normalde kan glikoz düzeylerini ölçen ve semptomlarınızın şeker hastalığı olup olmadığını teyit eden bir kan testi ile desteklenir.

Yukarıdaki belirtilerin bazılarına sahip olmanızdan endişe ediyorsanız, sağlık uzmanınızla konuşmanız önerilir.

Diyabet Tedavisi

Diyabet nasıl tedavi edilir?” Diyabetin kontrolünde tedavi etkili ve önemlidir. Her türlü şeker hastalığı kontrol edilebilir. Tip 1 diyabet ömür boyu sürer, bilinen bir tedavi yoktur. Tip 2 genellikle ömür boyu sürer. Ancak bazı insanlar egzersiz, diyet ve vücut ağırlığı kontrolünün bir kombinasyonu yoluyla semptomlarını ilaçsız olarak kontrol altına almayı başarırlar.

Araştırmacılar, gastrik bypass ameliyatının hastaların çoğunda tip 2 diyabetin tersine çevrilebileceğini gösterdi. Üç beş yıl içinde hastalığın yaklaşık %21’inde tekrarlama olduğu belirtildi. Nüks oranı esas olarak ameliyattan önce uzunca bir süredir var olan Tip 2 diyabet öyküsünden etkilenir. Bu, obez diyabetik popülasyona erken cerrahi girişimin Tip 2 diyabetin hafifletilmesinin dayanıklılığını geliştireceğini düşündürmektedir.

  • Tip 1 diyabet hastası olan hastalar, düzenli bir insülin enjeksiyonu ile birlikte özel bir şeker hastalığı diyeti ve egzersiz ile tedavi edilir.
  • Tip 2 diyabetli hastalar genellikle ilaçlar, egzersiz ve özel bir diyetle tedavi edilir. Ancak, bazen insülin iğnesi kullanımı da gereklidir.

Eğer diyabet yeterince kontrol edilmezse, hastada komplikasyon gelişme riski önemli derecede yüksektir.

Diyabet Komplikasyonları Nelerdir?

Kötü kontrol altındaki diyabet ile bağlantılı komplikasyonlar şunları içerebilir:

  • Göz komplikasyonları: Glokom, katarakt, diyabetik retinopati ve benzeri komplikasyonlar.
  • Ayak komplikasyonları: Nöropati, ülser ve bazen kangren ayağın kesilmesini gerektirebilir.
  • Deri komplikasyonları: Diyabetliler cilt enfeksiyonlarına ve deri rahatsızlıklarına daha yatkındır.
  • Kalp problemleri: Kalp kasına verilen kan azaldığında, iskemik kalp rahatsızlığı gibi hastalıklar görülebilir.
  • Hipertansiyon: Böbrek hastalığı, göz sorunları, kalp krizi ve inme riskini artırabilir. Diyabetli kişilerde yaygındır.
  • Zihinsel sağlık: Kontrolsüz şeker hastalığı; depresyon, kaygı ve diğer zihinsel rahatsızlıklardan muzdarip olma riskini artırır.
  • İşitme kaybı: Diyabetli hastalarda işitme problemleri ortaya çıkma riski yüksektir.
  • Dişeti hastalığı: Diyabet hastalarında diş eti hastalığının yaygınlığı daha yüksektir.
  • Gastroparezi: Midenin kasları düzgün şekilde çalışmayı keser.
  • Ketoasidoz: Ketoz ve asidozun bir kombinasyonu. Keton cisimcikleri birikimi ve kanda asidite olmasıdır.
  • Nöropati: Diyabetik nöropati birçok farklı soruna yol açabilecek sinir hasarının bir türüdür.
  • Hiperglisemik Hiperosmolar Nonketotik Sendrom (HHNS): Kan şekeri seviyeleri çok yüksek seviyede artar, kan veya idrarda keton bulunmaz. Acil ve ciddi bir hastalıktır.
  • Nefropati: Kontrol edilemeyen kan basıncı, böbrek hastalığına neden olabilir.
  • PAD (periferik arter hastalığı): Belirtiler bacaklarda ağrı, karıncalanma ve bazen düzgün yürüyememe problemler içerebilir.
  • İnme: Kan basıncı, kolesterol seviyeleri ve kan glikoz seviyeleri kontrol edilmiyorsa, felç riski önemli derecede artar.
  • Erektil disfonksiyon: Erkek iktidarsızlığıdır.
  • Enfeksiyonlar: Kötü kontrol altındaki diyabet hastaları, enfeksiyonlara karşı çok daha hassastır.
  • Yaraların iyileşmemesi: Kesikler ve yaraların iyileşmesi çok daha uzun sürer.

Yorum Yapın

Ad Blocker Tespit Edildi

Web sitemiz, ziyaretçilerimize online reklamlar sunmaktadır. Lütfen reklam engelleyicinizi devre dışı bırakarak bize destek olunuz.

Refresh