Kanser Nedir? Nasıl Oluşur? Tümör Nedir?

“Kanser ne demek?” Kanser, vücuttaki hücrelerde başlayan bir hastalıktır. Vücudumuzda birçok farklı hücre türü vardır ve farklı hücre türlerinden kaynaklanan birçok farklı kanser türü mevcuttur. Tüm kanser türlerinin ortak noktası, kanser hücrelerinin anormal olması ve kontrolden çıkmasıdır. Bununla birlikte, genellikle farklı kanser çeşitleri arasında büyük farklılıklar bulunur. Örneğin:

  1. Bazıları diğerlerinden daha hızlı büyür ve yayılır.
  2. Bazılarının, özellikle erken evrede teşhis edilmesi durumunda, diğerlerinden daha kolay tedavi edilmesi daha kolaydır.
  3. Bazıları kemoterapi, radyoterapi veya diğer kanser tedavilerine karşı diğerlerinden daha iyi yanıt verir.

Bazılarının diğerlerine göre daha iyi bir prognozu vardır. Bazı kanser türleri için iyileşme şansı çok yüksektir. Bazı kanser türleri için görünüm kötüdür. Kısacası, kanser tek bir hastalık değildir. Her vakada kanser tipinin tam olarak ne kadar geliştiğini, ne kadar genişlediğini, yayılıp büyümediğini ve belirli kanser türlerinin çeşitli tedavilere ne kadar iyi tepki verdiğini bilmek önemlidir. Bu, tedavi seçenekleri ve prognoz hakkında güvenilir bilgiler edinilmesini sağlar.

a) Normal Hücreler:

Vücudumuz milyonlarca küçük hücrelerden oluşur. Vücudun organlar, kemikler, kaslar, deri ve kan gibi farklı kısımları farklı özel hücrelerden meydana gelir. Tüm hücreler çekirdek denilen bir merkeze sahiptir. Her hücredeki çekirdek “DNA” denilen bir kimyasaldan oluşan binlerce gen içerir.

Genler, hücrenin işlevlerini kontrol eden kodlar gibidir. Örneğin; farklı genler hücrenin proteinleri nasıl ürettiğini, hormonları veya diğer kimyasalları nasıl ve ne zaman üretebileceğini kontrol eder. Bazı genler, hücrenin ne zaman bölünmesi ve çoğalması gerektiğini kontrol eder ve bazı genler hücrenin öleceği zamanı bile kontrol eder.

Vücuttaki çoğu hücre türü zaman zaman bölünür ve çoğalır. Eski hücreler aşınarak hasar gördüklerinde, onları yenileriyle değiştirmek için yeni hücreler oluşur. Bazı hücreler normal olarak hızla çoğalırlar. Örneğin, her gün eski aşınan ve parçalanan hücrelerin yerine milyonlarca kırmızı kan hücresi üretilir. Bazı hücreler ise olgunlaştıklarında çoğalmazlar. Bunlara beyin hücreleri örnek verilebilir.

Normalde, vücut sadece gerekli olan doğru hücre sayısını sağlar.

b) Anormal Hücreler:

Bazen bir hücre anormal hale gelir. Bu, hücredeki bir veya daha fazla genin hasar görmesi veya değişikliğe uğraması nedeniyle oluşur. Anormal hücre daha sonra ikiye bölünür, sonra dört, sonra sekiz vb. bölünebilir. Daha sonra anormal hücrelerden birçoğu orijinal anormal hücreden gelişebilir. Bu hücreler çoğalmanın ne zaman durdurulacağını bilmez. Daha sonra bir grup anormal hücre oluşabilir. Bu hücre grubu artarsa, “tümör” adı verilen anormal hücrelerden oluşan büyük bir kitle oluşur.

Tümör Nedir?

Tümör, anormal hücrelerden oluşan bir kitle veya doku büyümesidir. Tümörler benign ve malign olmak üzere iki tipe ayrılır. Benign tümörler iyi huylu, yani kansersiz tümörlerdir. Malign tümörler ise; kötü huylu, habis veya kanserli olarak adlandırılır.

1) İyi Huylu (Benign) Tümörler

Bunlar vücudun çeşitli yerlerinde oluşabilir. İyi huylu tümörler yavaş büyür ve diğer dokuları yayılmaz veya istila etmez. Kanser değildirler ve genellikle hayati tehlike oluşturmazlar. Bununla birlikte, bazı benign tümörler sorunlara neden olabilir. Örneğin, bazıları oldukça büyür ve lokal basınç semptomlarına neden olabilir. Ayrıca, hormon salgı bezlerindeki hücrelerden kaynaklanan bazı iyi huylu tümörler, istenmeyen etkilere neden olabilecek çok fazla miktarda hormon oluşturabilir.

2) Kanserli (Malign) Tümörler

Malign tümörler oldukça hızlı büyür; yakındaki dokulara ve organlara yayılarak hasara neden olabilme eğilimindedir. Bir tümörün ilk geliştiği orijinal kökene, primer tümör denir. Malign (kötü huylu) tümörler sekonder tümörler oluşturmak için vücudun diğer bölgelerine de yayılarak metastaz yapabilirler. Bu sekonder tümörler daha sonra büyür, yakın dokuları istila eder ve hasar vererek tekrar yayılabilir.

Not: Tüm kanserler solid (katı) tümör kitlesi oluşturmaz. Örneğin, lösemide kemik iliğinde birçok anormal kan hücresi yapılır ve kan dolaşımında dolaşır.

Kanserli (Malign) Tümörler Nasıl Büyür Ve Yayılır?

1) Lokal Büyüme Ve Yakın Dokulara Hasar

Malign hücreler hızla çoğalır. Bununla birlikte, daha da büyümek amacıyla tümörün yeni ve bölünen hücreler için oksijen ve beslenme sağlamak amacıyla kan kaynağı geliştirmesi gerekir. Aslında bir kan dolaşımı geliştirmediyse tümör topluiğne başı büyüklüğünden daha fazla büyüklüğe ulaşmayacaktır. Kanser hücreleri, küçük kan damarlarını uyararak mevcut kan damarlarının filizlenme yoluyla yeni damarların oluşması için teşvik eden kimyasallar üretirler. Kanser hücreleri için bu kabiliyet, kan damarlarını büyütmeye teşvik eder ve buna anjiyogenez denir. Habis hücreler bölünerek çoğalırlarken lokal çevreleyen dokuyu istila eder ve tahrip ederler.

2) Lenf Kanallarına Ve Lenf Nodlarına Yayılma

Bazı malign hücreler lokal lenf kanallarına girebilirler. Lenf kanalları, lenfleri lenf nodları olarak adlandırılan lenf bezlerine boşaltır. Vücutta birçok lenf nodu vardır. Malign bir hücre bir lenf noduna taşınabilir ve orada sıkışabilir. Bununla birlikte, çoğalabilir ve bir tümöre dönüşebilir. Bu nedenle, bir tümöre yakın lenf nodları genişleyebilir ve kanserli hücreler içerebilir.

3) Vücudun Diğer Bölgelerine Yayılma

Bazı malign hücreler lokal küçük bir kan damarı (kılcal damar) içine girebilir. Daha sonra kan dolaşımıyla vücudun diğer bölgelerine taşınırlar. Hücreler daha sonra vücudun bir veya daha fazla bölümünde sekonder tümörler (metastazlar) oluşturmak için çoğalabilirler. Bu sekonder tümörler daha sonra büyüyerek yakındaki dokulara saldırabilir ve hasar vererek, tekrar yayılabilirler.

İyi Huylu (Benign) Tümörler Neden Yayılmaz?

İyi huylu tümörleri oluşturan hücreler, kanserli (habis) hücrelerden farklıdır. İyi huylu tümörlü hücreler normal hücrelere oldukça benzerlik gösterme eğilimindedirler. Lokal dokuları istila etmezler. İyi huylu (benign) bir tümör sıklıkla bir kapsül içerisinde veya tümörü çevreleyen normal hücrelerde yavaş büyür. İyi huylu bir tümör pürüzsüz ve düzenli görünme ve hissetme eğilimindedir ve iyi tanımlanmış bir kenara sahiptir. Bu hücreler pürüzlü ve düzensiz görünebilen malign bir tümörden farklıdır ve kenarları yakındaki normal hücreler ve doku ile karıştırılma eğilimindedir.

Kanser Çeşitleri Nelerdir?

100’den fazla farklı kanser türü vardır. Her tip kanser kaynaklandığı hücrenin türüne göre sınıflandırılır. Örneğin; göğüs hücresi, akciğer hücresi vs. Her kanser türü genellikle aşağıda listelenen üç kategoriden birine girer:

  • Karsinomlar: Vücut yüzeyini döşeyen hücrelerden veya bir bezin astarından kaynaklanan kanserlerdir. Örneğin; deri ya da bağırsak, ağız, rahim ağzı, hava yolları astarı vs.
  • Sarkomlar: Kemikler veya kaslar gibi bağ dokularını oluşturan hücrelerden kaynaklanan kanserlerdir. Örneğin; osteosarkom bir kemik dokusu kanseridir.
  • Lösemiler ve lenfomalar: Kemik iliği ve lenf bezlerindeki (lenf nodları) hücrelerindeki kanserlerdir. Örneğin; lösemi, beyaz kan hücreleri yapan hücrelerde başlayan bir kanserdir.

En sık görülen beş kanser türü; meme kanseri, akciğer kanseri, prostat kanseri, bağırsak ve cilt kanseridir.

Karsinoma İn Situ (CIS) Nedir?

Karsinoma in situ; anormal kanser hücreleri orijinal bölgesi ile sınırlı olduğu, kanserin çok erken evresidir. Bu evrede tümör büyümemiş ve kanser hücreleri yayılmamıştır. Birçok kanser, büyüme ve uygun bir kansere yayılmaya başlamadan aylarca, hatta yıllarca durağan evrede kalabilir. Bunun nedeni, in situ karsinom hücrelerinin yeni kan damarlarını uyarabilme kabiliyetine sahip olmaması olabilir. Yeni kan damarlarını büyümeye teşvik edemezlerse, kanserin kendisi büyümeyebilir veya yayılmayabilir.

Bir in situ karsinomadaki bir veya daha fazla hücrenin bir süre sonra mutasyona uğrayabileceği (bazı genler değişebilir) düşünülmektedir. Bu, onlara yeni kan damarlarını uyarmak için kimyasallar yapma olanağı verir. Kanser daha sonra yukarıda anlatıldığı gibi büyür ve yayılır.

In situ karsinoma sadece az sayıda hücre içerir ve genellikle taramalar veya X-ışınları tarafından algılanamayacak kadar küçüktür. Bununla birlikte, bazı tarama testleri in situ karsinom tespit edebilir. Örneğin; anormal bir servikal tarama testinden alınan bazı hücreler, mikroskop altında incelendiğinde in situ karsinoma gösterebilir. Bu hücreler daha sonra kanser gelişimini önleyen tedavi yoluyla yok edilebilir. Bazen vücudun bir bölümünden alınan küçük bir numune (biyopsi) in situ karsinoma işaret edebilir.

Yorum Yapın

Ad Blocker Tespit Edildi

Web sitemiz, ziyaretçilerimize online reklamlar sunmaktadır. Lütfen reklam engelleyicinizi devre dışı bırakarak bize destek olunuz.

Refresh