Şizofreni Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Şizofreni, genellikle ergenlik çağının sonlarında veya yetişkinlikte görülen zihinsel bir rahatsızlıktır. Sanrılar, varsanılar ve diğer bilişsel güçlükler ile nitelendirilen şizofreni hastalığı çoğu kez yaşam boyu süren bir mücadele olabilir.

Bu yazıda şizofreninin nedenleri, belirtileri ve tedavileri ele alınacaktır.

Şizofreni Hakkında Hızlı Bilgiler:

Aşağıda şizofreni ile ilgili bazı önemli noktalar kısaca listelenmiştir. Daha ayrıntılı ve destekleyici bilgi makalenin devamında yer almaktadır.

  • Şizofreni, nüfusun yaklaşık yüzde 1’ini etkiler.
  • Belirtiler sanrılar, halüsinasyonlar ve dağınık düşüncelerdir.
  • Şizofreninin teşhisi, ancak diğer hastalıklar elendikten sonra ortaya çıkmaktadır.

Şizofreni Nedir?

Şizofreni hastaları, var olmayan sesleri duyduklarını sanabilirler. Bazıları başkalarının zihinlerini okumaya, düşüncelerini kontrol etmeye ya da onlara karşı plan yaptıklarına ikna olduğuna inanmaktadırlar. Bu, hastaları şiddetli ve ısrarla rahatsız edebilir; onları geri çekilmiş ve bazen çılgınca bir hale getirir.

Bazıları, şizofreni hastasının ne hakkında konuştuğunu anlamakta zorluk çekebilir. Bazı durumlarda, kişi konuşmadan tamamen hareketsizce saatlerce vakit harcayabilir. Bazı vakalarda, gerçekten düşüncelerini açıklayana kadar iyi görünebilirler.

Bazı durumlarda, gerçekten düşüncelerini açıklayana kadar iyi görünebilirler. Şizofreninin etkileri hastanın çok ötesine uzanır; aileler, arkadaşlar ve toplum da etkilenir.

Şizofreni hastalarının büyük bir kısmı başkalarına güvenmek zorundadır. Çünkü kendileri için bir iş veya bakım yapamazlar. Birçoğu, kendilerinde yanlış giden bir şey olmadığını savunarak tedaviye direnebilir.

Uygun tedaviyle, hastalar hayatlarını verimli yaşayabilir. Tedavi şizofreninin birçok semptomunu hafifletmeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, bozukluğu olan hastaların çoğunluğu hayata yönelik semptomlarıyla baş etmelidirler.

Şizofreni, çoğunlukla 16-30 yaşları arasında belirir ve erkekler, kadınlardan biraz daha genç yaşlarda semptomlar gösterme eğilimindedirler. Birçok durumda, bozukluk o kadar yavaş gelişir ki, bu sorunun yıllardır var olduğu bilinmez. Bununla birlikte, diğer durumlarda, aniden ortaya çıkabilir ve hızla gelişebilir.

Şizofreni, küresel olarak tüm yetişkinlerin yaklaşık yüzde 1’ini etkiler. Uzmanlar, şizofreninin muhtemelen birçok kişiyi maskeleyen birçok hastalık olduğunu söylüyor. Araştırmalar, şizofreninin daha sonradan yaşamda tam anlamıyla bir hastalık olarak ortaya çıkan beynin, beyindeki nuronal gelişimin hatalı bir sonucu olabileceğini ileri sürüyor.

Şizofreni Belirtileri Nelerdir?

Şizofreninin semptomları ve bulguları kişiden kişiye değişir. Belirtiler dört kategoriye ayrılır:

  1. Pozitif belirtiler: Psikotik belirtiler olarak da bilinir. Örneğin sanrılar ve varsanılar.
  2. Negatif belirtiler: Bunlar, bireyden uzaklaştırılan unsurlara atıfta bulunur. Örneğin, yüz ifadelerinin yokluğu veya bir şeylere yapma yetersizliği.
  3. Bilişsel belirtiler: Bunlar kişinin düşünce süreçlerini etkiler. Örneğin; pozitif ya da negatif belirtiler olabilir, zayıf konsantrasyon negatif bir belirtidir.
  4. Duygusal belirtiler: Bunlar genellikle baskılanmış duygular gibi negatif belirtilerdir.

Aşağıda başlıca semptomların bir listesi bulunmaktadır:

  • Sanrılar: Hasta, zulüm sanrısı veya ihtişam sanrıları gibi birçok biçimi alabilen yanlış inançlara sahiptirler. Başkalarının uzaktan kumanda ile onları kontrol etmeye çalıştıklarını hissedebilirler. Veya olağanüstü güç ve armağanlara sahip olduklarını düşünebilirler.
  • Varsanılar: Sesler duymak, orada bulunmayan şeyleri görmek, hissetmek, tatmak ya da koklamak çok daha yaygındır. Ancak, şizofreni hastaları çok çeşitli halisünasyonlar yaşayabilirler.
  • Düşünce bozukluğu: Kişi hiçbir mantık nedeni olmadan bir konudan diğerine atlayabilir. Konuşmayı takip etmek zor olabilir.

Diğer semptomlar şunları içerebilir:

  • Motivasyon eksikliği (istemsizlik): Hasta güdülerini kaybeder. Yıkama ve pişirme gibi günlük eylemleri terk eder.
  • Duygulardan yoksun ifade: Mutlu ya da üzgün durumlara verilen cevaplar eksik ya da uygun olmayabilir.
  • Sosyal çekilme: Şizofrenili bir hasta topluluktan çekildiğinde, genellikle birilerinin onlara zarar vereceğine inanırlar.
  • Hastalıktan habersiz: Halüsinasyonlar ve sanrılar hastalar için çok gerçekçi gözüktüğü için, birçoğu hasta olduklarına inanmayabilir. Yan etkileri korkusuyla ya da örneğin ilacın zehir olmasından korkarak ilaç almayı reddedebilirler.
  • Bilişsel güçlükler: Hastanın konsantre olma, bir şeyleri hatırlama, ileriye dönük plan yapma ve yaşamlarını düzenleme becerisi etkilenir. İletişim daha zorlaşır.

Şizofreni Sebepleri Nelerdir?

Kimsede tek bir nedeni saptanamamıştır. Uzmanlar, şizofreni başlangıcına katkıda bulunan genellikle birkaç faktörün rol aldığını düşünüyorlar.

Şizofreni nasıl başlar?” Kanıtlar, genetik ve çevresel faktörlerin şizofreniyi ortaya çıkarmak için birlikte hareket ettiğini ortaya koymaktadır. Hastalıkta kalıtsal bir unsur bulunur. Ancak, çevresel tetikleyiciler de önemli derecede etkiler.

Şizofreni başlangıcına katkıda bulunacağı düşünülen faktörlerin listesi aşağıdadır:

  • Genler: Bir ailede şizofreni öyküsü yoksa, bu riskin gelişme olasılığı yüzde 1’in altındadır. Bununla birlikte, bir ebeveyne teşhis konması durumunda bu risk yüzde 10’a yükselir.
  • Beyindeki kimyasal dengesizlik: Uzmanlar, bir nörotransmitter olan dopamin dengesizliğinin şizofreni başlangıcında yer aldığına inanıyorlar. Serotonin gibi diğer nörotransmitterler de rol alabilir.
  • Aile ilişkileri: Aile içi ilişkilerin şizofreniye neden olabileceğini ispatlayan ya da gösteren hiçbir kanıt bulunmamasına rağmen, bazı hastalarda aile gerginliğinin nüksetmesini tetiklediğine inanıyorlar.
  • Çevre: Hiçbir kesin kanıt olmamasına rağmen, birçok kişide prenatal veya perinatal travma ve viral enfeksiyonların hastalığın gelişimine katkıda bulunabileceğinden şüphelenilmektedir. Stresli deneyimler çoğunlukla şizofreninin ortaya çıkışından önce gelir. Herhangi bir akut belirti görülmeden şizofreni hastaları alışkanlıklarında kötü huylu, endişeli ve odaklanmamış hal alırlar. Bu, ilişki sorunlarını, boşanma ve işsizliği tetikleyebilir. Bu faktörler sıklıkla hastalığın başlangıcı için sorumlu tutulur. Bu nedenle, şizofreninin belli streslere neden olup olmadığını veya bunun bir sonucu olarak meydana geldiğini bilmek son derece zordur.
  • Bazı ilaçlar: Bir takım ilaçların şizofreninin nüksetmesine neden olduğu bilinmektedir. Bazı araştırmacılar, steroidler ve uyarıcılar gibi bazı reçeteli ilaçların psikoza neden olabileceğine inanmaktadırlar.

Ayrıca Bakınız: Psikoz Hakkında Bilgiler

Şizofreni Teşhisi ve Tanı Kriterleri

Şizofreni tanısına, hastanın eylemleri gözlenerek ulaşılır. Doktor olası şizofreniden şüphelenirse, hastanın tıbbi ve psikiyatrik geçmişi hakkında bilgi sahibi olurlar.

Şizofreni benzeri semptomları tetikleyebilecek diğer hastalıkları ve rahatsızlıkları ortadan kaldırmak için tanı testleri istenir. Bazı test örnekleri arasında şunlar sayılabilir:

  • Kan testleri
  • Görüntüleme testleri (beyin yapısında tümörler ve sorunlar olup olmadığı)
  • Psikolojik değerlendirme (Uzman hastaya düşüncelerini, ruh hallerini, halüsinasyonlarını, intihar özelliklerini, şiddet eğilimlerini veya şiddet olasılığını sorarak, bunun yanı sıra tavırlarını ve görünümlerini gözlemleyerek hastanın zihinsel durumunu değerlendirecektir)

Şizofreni Tanı Kriterleri

Tanı için hastalar bazı belirti ölçütlerini karşılamalıdırlar. Sağlık ekibinin bipolar bozukluk veya şizoaffektif bozukluk gibi olası diğer zihinsel sağlık bozukluklarını elemesi gerekir. İşaret ve semptomların, örneğin reçete edilen bir ilaç veya madde kötüye kullanımı nedeniyle oluşmadığının tespit edilmesi de önemlidir.

Ayrıca hastada aşağıdaki belirtiler olmalıdır:

1) Aşağıdaki tipik şizofreni semptomlarından en az iki tanesine sahip olma:

  • Sanrılar
  • Dağınık veya katatonik davranış
  • Düzensiz konuşma
  • Varsanılar
  • Çoğu zaman son 4 hafta içinde mevcut olan negatif belirtiler

2) Okula gidebilme, çalışma görevlerini yerine getirme veya gündelik işleri yapma kabiliyetinde önemli bir bozulma yaşanması

3) 6 ay veya daha fazla süre boyunca devam eden semptomlar yaşamak

Şizofreni Tedavisi

Şizofreni nasıl tedavi edilir?” Psikiyatrlar, şizofreni hastaları için en etkili tedavinin genellikle ilaç, psikolojik danışma ve kendi kendine yardım kaynaklarıyla birleştiğini belirtti. Anti-psikoz ilaçları şizofreni tedavisine dönüşmüştür. Onların sayesinde, hastaların çoğunluğu hastanede kalmak yerine toplum içerisinde yaşayabiliyorlar.

İlk şizofreni tedavisi ilaçtır. Ne yazık ki, uygunluk (ilaç rejiminin ardından) önemli bir problemdir. Şizofreni hastaları, çoğu kez ilaçları hayatları boyunca, kendilerine ve çoğunlukla çevrelerine karşı büyük kişisel masraflarla uzun süreler boyunca kullanamayabilirler.

Semptomlar gitmiş olsa bile hasta ilaç almaya devam etmelidir, aksi halde geri dönecektir.

Hastaların çoğunluğu tedavinin ilk yılında ilaçlarını bırakırlar. Buna çözüm bulmak için başarılı şizofreni tedavisi, ilaç ve psikososyal destek terapilerinin yaşam boyu süren bir döngüsünü içermelidir.

İlaç tedavisi, hastanın halüsinasyon ve yanılsamalarının kontrol edilmesine yardımcı olabilir. Ancak başkaları ile iletişim kurmayı, iş bulmayı ve toplumda başarılı olmayı öğrenmelerine yardımcı olamaz.

Şizofreni hastası genellikle durumunu anlamaz ve sonuç olarak hasta olduklarına inanmazlar. Bu genellikle ilaç tedavisine uyulmamasına neden olur.

Bir kişi şizofreni semptomlarını ilk kez yaşarsa, çok hoşnutsuz olabilir. Onların iyileşmesi uzun sürebilir ve bu toparlanma yalnız bir deneyim olabilir. Bir şizofreni hastası olan kişinin belirtileri ilk kez ortaya çıktığı zaman ailesi, arkadaşları ve toplum hizmetleri tarafından desteklenmesi çok önemlidir.

Şizofreni tıbbi yönetimi genellikle psikoz, depresyon ve anksiyete için ilaçlar içerir.

Yorum Yapın

Ad Blocker Tespit Edildi

Web sitemiz, ziyaretçilerimize online reklamlar sunmaktadır. Lütfen reklam engelleyicinizi devre dışı bırakarak bize destek olunuz.

Refresh